Sulików wczoraj i dziś

Sulików jest starą miejscowością położoną w dolinie czerwonej wody u stóp Góry Ognistej. Przez wiele stuleci cieszyła się ona prawami miejskimi, co można łatwo stwierdzić na podstawie układu zabudowy z centralnie położonym rynkiem.
W dokumenyach miejscowość pojawia się od pierwszej połowy XIII w.: Schoninberg (1234), Schonenberg (1268), Schӧnberg (1526). W piśmiennictwie polskim miejscowość pojawiła się jako Schoenberg Łużycki (1889), czy też Szymbark (1900).
Miasto Sulików zostało założone  z inicjatywy króla Czech Wacława I ok. 1230r.a najprawdopodobniej jeszcze w latach 20. XIIIw.
Sulików był początkowo czeskim królewskim miastem, podlegającym namiestnikowi Górnych Łużyc. W drugiej połowie XIV w dowiadujemy się o pierwszych prywatnych właścicielach miejscowości.

sulikow4       sulikow3

W 1373r. panem Sulikowa został Jon von Gersdorf. W 1382r. miasteczko było w rękach wójta krajowego Górnych Łużyc Benesza z Dubu. Póżniej Sulików znów powraca do Gersdofów. W 1444r. Mikołaj von Luttitz sprzedaje miejscowość braciom von Salza, Mikołajowi i Hansowi. W roku 1467 Sulików kupuje od Salzów Hans Utmann, mieszczanin ze Zgorzelca. W ten sposób zostają zapoczątkowane rządy patrycjuszy zgorzeleckich. W 1502r. miasto nabył Jerzy Emerich. W latach 1523 – 1564 było ono własnością rodziny mieszczańskiej Frenzlów, od której Sulików kupił Paweł von Liedlau. Późniejszymi właścicielami miejscowości były rodziny von Nostitz (1636 – 1651), von Loben (1651 – 1723), von Rechenberg (1723 – 1843) i von Zastrow (1843 – 1851).
W XV w. nie posiadające murów obronnych miasteczko padało ofiarą wielu najazdów. W maju 1416r. sulikowski kościół został opanowany przez awanturniczych burgrabiów von Dohna z zamku Czocha.  W latach 1427, 1429 oraz 1431 i 1432 Sulików został zniszczony przez husytów. W roku 1464 mieszkańców Sulikowa zdziasiątkowała zaraza.

Od drugiej połowy XVI w. zaznacza się wyraźny rozwój gospodarczy Sulikowa. Dzięki prośbom Pawła von Liedlau, sprawującego przez pewien czas funkcję radcy dworu, król Czech i Wegier Maksymilian II Habsburg odnowił Sulikowowi prawa miejskie i stare przywileje. Ponadto rzemieślnicy sulikowscy otrzymali od króla przywilej zrzeszania się w cechach. I tak w 1586r. zawiązał się zbiorowy cech piekarzy, krawców i płócienników a w rok później – szewców i kowali. Proces tworzenia się nowych cechów trwał do wieku XVIII.

sulikow1sulikow2

Przyrost ludności w drugiej połowie XVI w. wymusił nawet rozbudowę miejscowego kościoła. W latach 1600 – 1610 wybudowano w mieście 17 nowych domów. Póżniej nastał ciężki okres w dziejach miasteczka. W 1611r. na dźumę zmarło 169 mieszkańców Sulikowa. 10 lat póżniej spłonęła 1/3 miasta a po pożarze z 1625r. 14 domów przestało istnieć.  W wyniku Wojny trzydziestoletniej wiele domostw albo znikło z powierzchni ziemi, albo znalazło się w stanie kompletnej ruiny bez właściciela.
Miastu udało się jednak szybko podźwignąć z upadku wywołanego długoletnią wojną dzięki napływowi egzulantów (najpierw czeskich, później śląskich). W latach 1647 – 1660 w miasteczku odbudowano 20 domów i wzniesiono 10 nowych. W latach 60. XVII stulecia powstała nowa dzielnica, nosząca zazwę Nowe Miasto.
Osiedleni w miasteczku egzulanci reprezentowali rozmaite zawody, lecz przeważali wśród nich sukiennicy i płóciennicy. Począwszy od XVII w. specjalnością miasteczka stał się wyrób mezolanu zwanego w świecie od miejsca produkcji „sulikowską tkaniną”. Mezolan był półwełnianą tkaniną przeplecioną z lnem. Ze względu na swą wytrzymałość tkanina ta służyła  do wyrobu koców, materaców, pokrowców, płaszczy  itp. Podczas gdy w innych miejscowościach łużyckich i śląskich pierwsze lata XIX w. przyniosły regres płóciennictwa, to w Sulikowie za sprawą mezolanu, miał miejsce największy rozkwit tego rzemiosła. Z czasem jednak tutejsi tkacze coraz częściej trudnili się wytwarzaniem dywanów i chodników. Na początku lat 20 XIX w. w Sulikowie produkowano 1400 – 1500 dywanów rocznie.

Po II wojnie światowej do Sulikowa przybyła grupa mieszkańców z okolic Czortkowa (Kosów), Trembowli, Lwowa oraz Stanisławowa. Wraz z nią w miasteczku osiadł duszpasterz kresowiaków, Ks. Kazimierz Solecki, będący proboszczem sulikowskim przez 40 lat.
Zaraz po wojnie w miejscowości znajdowało się wiele zakładów produkcyjnych i usługowych. Istniała np. fabryka dywanów sznurkowych i chodników, funkcjonowała Spółdzielnia Wyrobów Słomkowych. Czynna była szkoła rolnicza, którą z czasem przeniesiono do Chojnowa. Do początków lat 90. XX w. pracował tu zakład bawełniany i przędzalnia. Obecnie w dalszym ciągu działa miejscowy kamieniołom bazaltu, uruchomiony jeszcze przed II wojną światową.
Do początków XX w. Sulików znany był również jako miejscowość uzdrowiskowa. Odkrycia położonych na zachód od miasteczka żródeł wody dokonali przypadkowo, kopiąc w ziemi pasterze krów w 1643r. Po cudownym wyleczeniu jednego z mieszkańców Sulikowa do żródla zaczęli przybywać chorzy z różnych zakątków Łużyc.  Największą sławą sulikowskie żródła cieszyły się w latach 30 XIXw. . leczono tutaj głównie dolegliwości skórne i reumatyczne.
Od co najmniej XVII w. Sulików używa herbu podzielonego na trzy pola. W lewym polu widocznych jest 11 bochenków chleba. Po prawej stronie herbu widnieje szpiczasta  góra. Legenda mówi, że symbolizuje ona najwyższy fragment  Góry Ognistej, który niegdyś był własnością miasta, lecz został sprzedany dziedzicowi za 11 bochenków chleba. Do takiej desperacji miała zmusić mieszczan klęska głodu.

sulikow8_nowysulikow7_nowy

W historię Sulikowa wpisało się szereg znanych osobistości. W 1706 r. przebywał tu król Szwedów Karol XII. W listopadzie 1745 r. do miasteczka zawitał książę Karol Lotaryński, głównodowodzący wojsk cesarskich. W 1813 w sulikowskim pałacu nocował J. E. Macdonald, marszałek napoleoński szkockiego pochodzenia.
Najbardziej interesującymi budowlami Sulikowa są dwa mieszczańskie barokowe domy o konstrukcji szachulcowej i drewnianych podcieniach. Należą one do bardzo cennych reliktów dawnej zabudowy i stanowią przykład starego , ludowego budownictwa  małomiasteczkowego. Po drugiej stronie rynku stoi budynek w którym od 1977 r. mieści się Gminny Ośrodek Kultury. Przed II wojną światową był tu hotel pod Jeleniem.
Nieopodal rynku wznosi się okazały i dominujący  w krajobrazie kościół Podwyższenia Krzyża Św. Nieco poniżej kościoła parafialnego stoi świątynia wsniesiona dla sulikowskich katolików w 1867r.

sulikow5_nowysulikow6_nowy